نگاه ابتدایی من به موسیقی

یک روز تابستانی تصمیم گرفتم برای دیدار یکی از بستگانم که در تهران سکونت دارد، با اتوبوس عازم این شهر شوم. به ترمینال رفته و سوار اتوبوس شدم. ردیف های آخر اتوبوس در کنار آقایی حدود ۴۰ ساله نشستم. آن آقا به من سلام کرد و من هم جوابش را دادم. اتوبوس حرکت کرد. مقداری تخمه خریده بودم. پس از گذشت مدّتی آنها را از ساک خود در آوردم و مشغول شکستن آنها شدم. شخص کناری من هم،کیسه ای که چند تا میوه در آن بود را از ساک خود در آورد و به من تعارف کرد. من ابتدا، از برداشتن امتناع کردم، ولی با اصرار او یک سیب گلاب برداشتم. باز اصرار کرد ، یک هلو هم برداشتم و تشکر کردم. من هم تخمه تعارفشان کردم که مقداری برداشت. داشتم سیب را گاز می زدم که ایشان باب گفتگو را باز کرد و از من پرسید: درس می خوانید؟ گفتم: بله دانشجو هستم ولی فعلاً تعطیل هستیم. شما چطور؟ گفت: من در دانشگاه تدریس می کنم.
از شهر خارج شده بودیم. در همین حین بود که ناگهان صدای موسیقی از باند های اتوبوس بالا رفت: دیش دیش دیش …
موسیقی با حال و هیجانی بود. ناگهان دیدم همسفری ام از جای خود بلند شد و به طرف راننده رفت. پس از اندکی گفتگو با او، راننده صدای باند عقب را قطع کرد. ولی باز صدای موسیقی به طور ضعیف از جلو اتوبوس بگوش می رسید. بعد آمد سر جایش نشست. من که از این کار او خوشم نیامده بود، گفتم: موسیقی با حالی بود چرا اجازه ندادید پخش شود؟ داشتم از آن لذّت می بردم. به نظر من بهتر بود از مسافران سؤال می کردید که آیا با این موسیقی موافق هستند یا خیر؟ اگر موافق نبودند، آن وقت می رفتید و می گفتید که آن را قطع کند. من می دانم که اکثراً موافقند. باید به نظر همه احترام گذاشت. او تبسّمی کرد و گفت: آیا می توانی چند فایده موسیقی را برایم بگویی؟ گفتم: موسیقی فوائد زیادی دارد. این طور که شنیده ام و اطلاع دارم، موسیقی غذای روح است. موسیقی سبب آرامش اعصاب می شود. افسردگی و اضطراب را از بین می برد. موسیقی شفای بسیاری از بیماریهاست. موسیقی سبب تعالی روح می شود. بعضی موسیقی ها حالات عرفانی در انسان ایجاد می کنند. اگر برای بوته گوجه فرنگی موسیقی بگذارند بیشتر محصول می دهد و اگر برای گاوها موسیقی بگذارند شیر بیشتر تولید می کنند. موسیقی غم و اندوه را از انسان می برد. نشاط آور و شادی آور است. موسیقی زنده ترین هنرها و بیان احساسات و عواطف با اصوات و آهنگهاست و…
خلاصه هر چه در ذهنم از فوائد موسیقی می دانستم برای ایشان ردیف کرده و گفتم. او پس از شنیدن صحبت های من گفت: آیا می توانی دلیل اینها را هم بگویی؟ گفتم: این فوائدی است که هنرمندان و متخصّصان موسیقی می گویند. دلیل علمی آن را نمی دانم .
این استاد دانشگاه گفت: شما دانشجویی و اهل دلیل و منطق. دانشجو هر چه را می خواهد بپذیرد، باید پشتوانه اش عقل و برهان باشد. بی دلیل نمی توان چیزی را باور کرد و بی دلیل هم نمی توان آن را رد کرد. قبول داری؟ گفتم: بله درست است. ادامه داد: اگر می خواهی از موسیقی دفاع کنی، باید دلیل محکم برای اثبات منافع و فوائد موسیقی داشته باشی. اینکه می گویی: شنیده ام این آثار مثبت را موسیقی دارد، از جمله: غذای روح، درمان بیماری ها با موسیقی، افزایش تولید شیر گاو و گوجه فرنگی و…گرچه صحبت های قشنگ و جذاّبی است، امّا اگر دلیل آنها را ندانی، برای افراد تحصیل کرده ای مثل شما قابل قبول نیست. باید بررسی کرد چقدر از این صحبتها واقعیّت دارد و چه مقدار از اینها فقط شعار است و برای جذب مخاطب و مشتری است. اگر واقعاً دلیل عقلی دارد، محکم پایش بایست و از آن دفاع کن. حتی اگر همه مردم مخالف نظر تو باشند. در مورد مخالفان موسیقی هم اینگونه است. اگر خواستند بدون دلیل، این مواردی که گفتی را ردّ کنند، اصلاً زیر بار حرفشان نرو. از ایشان دلیل قانع کننده بخواه، اگر دلیل عقل پسند داشتند، آن وقت قبول کن و اگر نداشتند، حرفشان پذیرفتنی نیست. این مطالبی که خدمتتان عرض می کنم، تنها مختص به موسیقی هم نیست. در هر زمینه ای این گونه است؛ انسان تا به چیزی علم پیدا نکرده آن را نباید تصدیق کند و تا به چیزی علم پیدا نکرده نباید آن را تکذیب کند.
گفتم: این فوائد و آثاری که برای موسیقی گفته اند که بی دلیل نگفته اند. حتماً دلیلی هم داشته اند که من از آن اطلاع ندارم. گفت: من الآن نمی خواهم دلایل خودم را بگویم. چون هر کدام از این جملاتی که در تعریف موسیقی گفتی را باید جداگانه بررسی کرد و دید کدام یک صحیح و کدام یک غلط است و اینجا جای این کار نیست. ولی اگر دوست داشته باشی، می توانی به دفتر مشاورۀ ما بیایی تا در این زمینه بیشتر گفتگو کنیم. شما می توانی هر سؤالی راجع به موسیقی داشتی بپرسی. دلایل ما را بشنو، بعد خودت بنشین قضاوت کن ببین سخن حق را که می گوید. گفتم: چرا دوست نداشته باشم؟ اتفاقاً خیلی هم مشتاق هستم بدانم حقیقت موسیقی چیست؟ گفت: حالا که موافقی بگذار آدرس و شمارۀ تلفنم را بدهم …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *